Advertisements

NA SOCIEDADE DO MEDO

Cremos que viviamos na sociedade das tecnoloxías e a comunicación, pero vivimos na sociedade do medo, aínda que a este medo non lle son alleas nin a tecnoloxía nin a comunicación porque o expanden como se fosen lévedo e tamén axudan a loitar grupalmente contra el. Incluso a elite social, que non se ve atenazada pola necesidade nin a súa previsión, vive nunha especie de limbo do medo porque empeza a ter en conta o mal xenio dos que saen á rúa na defensa do pouco que vai quedando daquela estabilidade na que cadaquén se conformaba co que lle tocara en sorte.

É doado imaxinar o medo que sente aquel que sabe que o van despedir do seu traballo e ten que levar á familia a noticia afundidora. E o de quen vai quedar sen a casa onde se goreceu, despois de ter pagado parte dunha hipoteca, e aínda levará a súa débeda ás costas. Non resulta difícil comprender a magnitude dese medo despois de que sete persoas puxesen fin á súa vida porque non resistiron tal presión. Tampouco custa poñerse na pel de quen quedou sen traballo tendo bocas que manter alén da propia e sen esperanza de atopar outro soldo. E como non vai ter medo o pensionista que cobra unha miseria e aínda debe pagar pola medicación da que a vellez lle obriga a depeder. E como vai estar tranquilo o pequeno comerciante ou empresario sabendo que a xente ten que facer números para poder comprar algo. Xa non digo nada da persoa estranxeira sen cobertura e o pánico que debe sentir pensando na enfermidade.

O medo vai estendendo os brazos como un polbo, porque tamén arrepía pensar en verte incurso nun caso xudicial non gratuíto cando a xustiza deixou de ser igual para toda a cidadanía. Un accidente de tráfico mete medo non só pola integridade física senón por ter que litigalo nun xulgado.

Ben grave ten que ser ese medo cando os colectivos que se encargan de executar as súas fontes empezan a negárense a actuar. E cando a banca di que asume o compromiso de paralizar os desafiuzamentos por razóns humanitarias. Dá xenio ver o humanitario que se volveu o tinglado financeiro que nos meteu na ruína, que pagou aos directivos retiros millonarios, que recibiu inxección de cartos públicos e que estivo ata o de agora botando xente dos pisos. É de louvar a actitude dos colectivos que perderon o medo a colaborar e a actitude de quen van perdendo o medo a defender publicamente os dereitos de todos.

DA SERIE "O MEDO"

DA SERIE “O MEDO”

Advertisements

NO NOMEAMENTO DUN FILLO ADOPTIVO

O próximo 24 deste mes, o Concello de Ribadavia nomeará fillo adoptivo ao Profesor e Académico Xesús Alonso Montero. Hai, xa que logo, que lle dar parabéns a este intelectual, incansable aos seus 84 anos.

Son moitos o seus méritos. E vou sinalar dúas experiencias que me son ben coñecidas. Non fun alumna del, pero na súa etapa de profesor no Instituto Maculino e na Escola de Maxisterio de Lugo, sei que fixo un traballo que calou fondamente. Eu, que dei clase a estudantes por libre, quedaba gratamente sorprendida polo cuestionario dos seus exames. Das súas aulas saíron moitos intelectuais e o seu maxisterio fixo época no que hoxe é o “Lucus Augusti” e na cidade. Explicou ben a literatura e deulle cabida á galega, feito daquela inusual e aínda punible. Coñecino persoalmente en 1972, cando publiquei o  primeiro libro de poemas, Alalás, e tiven a ousadía de levarllo ao mellor profesor de Literatura. Amablemente, díxome algo parecido a isto: “Vostede sabe o que é un poema. Pode seguir escribindo”. A fe na súa autoridade animoume a traballar para merecer con certa dignidade o nome de escritora que hoxe uso con orgullo.

A segunda, é o labor valioso desenvolto desde o Centro de Estudos Rosalianos, unha sección da Fundación Rosalía de Castro, do que podo dar fe ao longo dos case sete anos que eu ostentei a presidencia da mesma. Débolle a el, membro da Comisión Executiva da que hoxe segue a formar parte por esixencia dos novos estatutos, o traballo leal e comprometido co modelo de Fundación na que eu tamén empeñei o meu traballo e a miña enerxía. O profesor Alonso Montero, unha das persoas máis comprometidas cos estudos e a causa rosaliana, valorou, coa mirada moderna que é compartida pola grande maioría dos museos, as publicacións para a infancia e a presenza de rapazas e rapaces como protagonistas de celebracións especiais na Casa de Rosalía, feito que era inusual noutras etapas.

O profesor alentou tanto as variadas actividades celebradas dentro e fóra da Matanza como as numerosas publicacións.  E se alguén ten un día interese en coñecer a historia da Fundación, o primeiro documento que atopará é a acta de 29 de xullo de 2005, que el fixo de puño e letra, contribuíndo con esta peza literaria a acabar coa interinidade na que a Casa de Rosalía viviu sete meses por liortas entre tirios e troianos.

NA CELEBRACIÓN DO 175 ANIVERSARIO DO NACEMENTO DE ROSALÍA

NA CELEBRACIÓN DO 175 ANIVERSARIO DO NACEMENTO DE ROSALÍA

O INFORTUNIO

DESPAVELADA

DESPAVELADA

Despavelada, non cría que tamén lle expropiaran o pé.

ROSALÍA EN JUAN RAMÓN

Resulta revelador saber que libros conmoven de verdade aos grandes creadores da palabra poética. E estimulante, cando se descobre que un poeta que se ama se sentiu impresionado por outro que ocupa lugar preferente no noso corazón. O irmanamento que acontece no territorio íntimo desta emoción estética é unha vivencia que paga a pena descubrir.  Esa alegría chégame ben anos despois de que Juan Ramón Jiménez, o grande lírico que me acercou ao universo da palabra máis libre, fixese lectura do libro cume de Rosalía, a poeta singular que me seduciu máis que ningún outro de cantos levo lidos.

Gracias ás novas tecnoloxías tiven diante dos ollos un exemplar de Follas novas, vendido no seu día polo libreiro Tomás Sanz, da rúa Sierpes de Sevilla. Xa sería unha visión interesante por pertencer á primeira edición (La Habana, La Propaganda Literaria, 1880), pero convérteo en valiosísimo o feito de que tan cualificado lector o deixase marcado en once páxinas e ilustrase coas súas anotacións nove poemas que abranguen a variada temática de Follas: “Unha vez tiven un cravo”, “Dulce sono”, “Xa nin rencor nin desprezo”, “Cando era tempo de inverno”, “Mais ve que o meu corazón”, “Ódiote, campo fresco”, “Este vaise e aquel vaise”, “O meu olido máis puro” e “Mar cas túas auguas sin fondo”.

O de Moguer, que naceu un ano despois de que aparecese esta grande achega da literatura galega á universal, debeu procurar Follas novas na súa Andalucía para despois lelo con suma dedicación. E aquel acto de encontro entre poetas, sen dúbida demorado e paladeado con exquisitez, incitouno a ir escribindo á marxe dalgunhas composicións, ás veces versos completos, ás veces palabras e mesmo solucións alternativas, o que me inclina a pensar que sentiu necesidade de se implicar na súa tradución. As notas, de caligrafía ben singular, van máis alá dun recurso de facilitación da lectura que acontece nunha lingua da que nin sequera atoparía diccionario. Hai nelas unha vontade de estilo e unha precisión rítmica que delata esta afección. E, de feito, Juan Ramón Jiménez chegou a publicar versións completas, e exemplares como era de esperar, dalgúns poemas rosalianos, coma tal o que coñecemos por “Negra sombra”.

CAMELIA, A FLOR CONSIDERADA ROSALIANA

CAMELIA, A FLOR CONSIDERADA ROSALIANA

A RESISTENCIA

BOLBORETA BRUXELESA

BOLBORETA BRUXELESA

Aquel cacho, convertido en bolboreta, non se deixou arrancar.

A CEA DE SAMHAÍN

Instigada pola omnipresencia nos medios de comunicación da recastada festa de Halloween, que está ocupando cada vez máis espazo co seu barullo de rechamante e nada amable estética, eu decidín volver este ano ás orixes, ao Samhaín, e revivir as poéticas celtas da ósmose do trasmundo que aquelas xentes estenderon pola vella Europa. Pareceume moi ben acubillar na casa os espíritos dos defuntos, agora que non se concitan polos soutos coa celebración dos vellos magostos. Para iso, con todo o recollemento que proporciona unha aldea, o habitat máis parecido aos escenarios daquelas ensoñacións, deixei tamén no corredor unha cabaza-caliveira con luz dentro para espantar os outros espíritos, os do mal, que camiñan esa noite moi espertos.

Co calendario da hora nova, recollémonos cedo e puxémonos a pelar as castañas dos bullós. As castañas, como deixo apuntado, son fundamentais neste rito e hai que comelas de xeito que agraden aos invitados, ou sexa, se non son asadas, que vaian cando menos cocidas e botadas en leite.

Xusto á hora en que o estómago empeza a pedir formalmente a cea fomos preparando a mesa e completando o menú. De segundo prato fritíronse unhas macrolepiotas adolescentes empanadas para servilas cunhas culleradiñas de ali-oli. De postre, dous produtos da horta: as mazás dos tempos de Pomona e uns caquis máis modernos, de árbore importada.

Os espíritos foron chegando e instaláronse arredor da mesa. Como non ocupan espazo, couberon moitísimos, unha multitude de descoñecidos. Non sei. Catar se eran antepasados que acudiron todos á nosa convocatoria porque non os esperaban xa noutras moradas. Diante de todos colocáronse as nosas nais e os nosos pais, pero todos miraban igualmente compracidos en silencio o que pasaba.

Non os vimos comer, pero estou segura de que probaron as castañas, que lles gustaron. Quizabes atoparon o leite destonado moi lixeiro e pensaron que leite era aquel de antes. O segundo prato era tan bonito que non deberon adiviñar que se trataba de fungos, se non ningún deles os comería. As mazás tamén lles souberon, pero os caquis deixáronos quizabes por ser demasiado parecidos aos tomates e non viren a conto en sobremesa.

Fóra estaba a chuviñar, pero aí ás doce foron marchando en silencio como viñeran, perdéndose na noite de Samhaín e deixándonos tras deles a súa paz.

SAMHAIN

HOMENAXE A MACEDONIA, Á QUE NON QUERE GRECIA NA UE

Non souben escribir o poema de Ohrid.

Só puiden mesturar no cruxol caligráfico

o arrecendo elexíaco que hai na rosa de outono e as esperanzas na da primavera;

o meu revoo de apátrida andoriña e ese imtempo de brétemas

do que renace cada noite o Zeus que foi cambiando o nome;

o espírito da frauta e o tanxencial desexo dos sentidos;

a epifanía do pemento rubio braseado nos patios e o sangue dunha guerra sorbido polo chan

un pouco máis ao norte ou máis ao sur;

a inversa arquitectura das brancas moradías e o meu revés escuro;

a cólera ourizada do seu lago, e o van urbano e efémero da tarde;

a dolor que se esconde nesa historia que ninguén me contou

e o hieratismo dos frescos sementados no ventre das igrexas;

o enigma das miradas ao meu paso e estas pobres palabras.

 

Ohrid, setembro de 2002

Publicado na revista Dorna

ROSA DE OUTONO

ROSA DE OUTONO